Home  //  Onderwerpen Behandelaars over behandeling/begeleiding whiplash

Pijn nader bekeken

Pijn nader bekeken
door Drs. R. Kan, fysiotherapeut Heliomare 

 

Pijn beschermt

Pijn is onplezierig, daar zal iedereen het over eens zijn. Het is een onaangenaam gevoel waar bijna niet aan te ontkomen is. Pijn doet zeer en daarom wil je het liever niet. Het lijkt een ingebouwd mechanisme om je tegen pijn te verzetten en om er zo snel als mogelijk van verlost te worden. Pijn heeft een negatieve lading. Toch mogen we de evolutie dankbaar zijn dat het blijkbaar nodig is om pijn te kunnen ervaren in het belang van het overleven. Congenital insensitivity to pain (CIP) is een aangeboren aandoening waarbij geen pijn wordt ervaren. Dat lijkt in eerste instantie prachtig (wie wil er nu pijn!), maar bij nader inzien is dat toch niet zo. De kinderen die lijden aan CIP merken het niet als ze hard op hun tong bijten en bijten net zo lang tot de tong gaat bloeden. Of ze prikken met hun vingers in hun ogen tot het oog kapot gaat. Ze voelen het niet als ze zich verwonden en nemen dus ook geen maatregelen om de schade goed te laten genezen. In plaats van herstel treedt dan juist een verergering van de schade op. Pijn is dus een prachtig waarschuwingsmechanisme dat ons beschermt tegen ongewenste bedreigingen van onze menselijke integriteit. Ik zeg met opzet menselijke integriteit en niet lichamelijke integriteit. Pijn waarschuwt namelijk niet alleen tegen bedreigingen van het lichaam maar ook tegen andere bedreigingen. Daarover straks meer.

 

De hersenen maken de pijn

Een van de belangrijkste functies van onze hersenen is om ons te beschermen. En daar is die grijze massa erg goed in. Het maakt een gevoel van honger als je moet eten en een gevoel van dorst als je moet drinken. Het zorgt ook voor de broodnodige stress als je moet vechten of vluchten als er sprake is van een bedreigende situatie.(1) We weten nu sinds een tiental jaren dat de pijn die we ervaren, wordt gemaakt door onze hersenen. De pijn ontstaat dus niet daar waar de schade zit, maar daar waar de ernst van de schade wordt geanalyseerd en geïnterpreteerd, onze hersenen. Ik noem de hersenen graag de grote regelneef (met dank aan Koot en Bie). De hersenen regelen enorm veel voor ons zodat we in leven blijven en gelukkig gaat dat bijna allemaal automatisch. We hoeven er niet over na te denken en dat is maar goed ook. Als je dreigt te worden aangereden op het zebrapad door een beschonken bestuurder, dan ga je gelukkig niet eerst uitvoerig de situatie analyseren en rustig nadenken wat het beste is om te doen. Dat duurt allemaal veel te lang. Nee, je reageert automatisch en snel zodat je aan het gevaar kan ontsnappen. Zo regelt de regelneef ook de spijsvertering, de ademhaling, en voert het bijna alle handelingen die we dagelijks doen automatisch uit. (Wie denkt er ’s ochtends uitvoerig over na hoe hij z’n tanden zal poetsen?)

Oké, de regelneef maakt de pijn. Maar op basis waarvan maakt de regelneef de pijn? Dat gebeurt op basis van alle informatie die de neef tot zijn beschikking heeft om de bedreigende situatie te analyseren. Wordt er veel dreiging waargenomen dan volgt er veel pijn en bij weinig dreiging weinig pijn. De informatie die de neef daarbij gebruikt bestaat niet alleen uit informatie uit het lichaam. Ook informatie die de neef ziet en hoort en ruikt en informatie die ligt opgeslagen in het geheugen wordt onbewust razendsnel geraadpleegd. In een fraai experiment werd bijvoorbeeld de invloed van kleur op pijn erg mooi duidelijk gemaakt.(2) Proefpersonen werden 2 keer op hun onderarm aangeraakt met een hete staaf met een tussenpauze van 10 minuten. In wisselende volgorde ging tegelijkertijd met de aanraking een blauwe lamp of een rode lamp branden. De proefpersonen ervaarden bijna twee keer zoveel pijn bij het aangaan van de rode lamp. Maar de temperatuur van de staaf was hetzelfde! Blijkbaar leidde het rode licht tot de analyse dat er meer dreiging was. Dat is ook wel te begrijpen want rood wordt door ons geassocieerd met gevaar. Dus niet alleen wat er met het lichaam gebeurt bepaalt de hoeveelheid pijn, ook de omstandigheden bepalen voor een groot gedeelte de mate van pijn. In het algemeen geldt: hoe meer dreiging of onveiligheid, des te meer de regelneef zijn best gaat doen om ons te beschermen.

 

Onveiligheid en relaties

Helaas worden kinderen vaak op school gepest en dat vinden ze niet fijn. School is voor hun geen veilige omgeving en de regelneef wil daarom voorkomen dat het kind in deze onveilige situatie terechtkomt. Kinderen die worden gepest ervaren daarom ook werkelijk vaak buikpijn als ze naar school moeten. Niet omdat ze ziek zijn, maar omdat het beschermingsmechanisme actief wordt. Buikpijn leidt tot thuis mogen blijven waardoor het kind aan de onveilige situatie kan ontkomen. Eenzelfde voorbeeld is de secretaresse die op haar werk door haar leidinggevende onheus wordt bejegend, zich een slag in de rondte werkt en nauwelijks waardering krijgt voor al het werk dat ze doet. Hoofdpijn is vaak het gevolg die weer verdwijnt als ze weer veilig thuis is. Dus ook onveiligheid in de verhoudingen tussen mensen kan leiden tot het afgaan van het alarmsignaal. Mensen zijn immers sterk afhankelijk van elkaar en zijn daardoor gebaat bij relaties die steun en een gevoel van veiligheid bieden. Als eenling kon je in de oertijd niet overleven. Je had mensen om je heen nodig die je kon vertrouwen! Maar wat toen gold, geldt ook nu nog. Zo is onze regelneef nog steeds geprogrammeerd, het waarschuwt als we in een onveilige situatie verzeild raken.

 

Onveiligheid en persoonlijkheid

Persoonlijkheid, speelt dat ook een rol dan? Kan je een gevaar zijn voor jezelf? Dat zou inderdaad zo kunnen zijn ja. Mensen kunnen het zichzelf vaak erg moeilijk maken ook al doen ze dat natuurlijk niet doelbewust. Denk eens aan de perfectionist en controle freak die alleen maar genoegen neemt het beste. En die de lat altijd zo hoog legt dat de kans dat ie er overheen komt niet zo groot is. Niets aan anderen wil overlaten omdat het anders niet goed genoeg is. Zou dat kunnen leiden tot een gevoel van onveiligheid bij jezelf? Ja, vast wel. De regelneef heeft heel goed in de gaten als je teveel van jezelf vergt en alleen maar gas geeft en zal je gaan waarschuwen indien het de spuigaten uitloopt. De regelneef hanteert het gezegde: “Wie niet horen wil moet voelen” en zal de volumeknop van de pijn nog wat hoger draaien indien geen gehoor wordt gegeven aan de eerste beschermingssignalen.

 

Tot slot

Het doel van pijn is je te beschermen tegen alle mogelijke vormen van onveiligheid. De regelneef, het brein dus, bepaalt of je pijn ervaart en hoeveel pijn je ervaart. Onafhankelijk van de bron van de onveiligheid, voelt alle pijn hetzelfde; het doet zeer! En je voelt het altijd ergens in je lijf want ergens anders kan je het niet voelen. Vaak is het lijf echter niet alleen de oorzaak van de onveiligheid. Onveiligheid op andere gebieden (relaties, bij jezelf) heeft enorm veel invloed op de pijn, vooral als de pijn langer duurt dan 6 weken. Het helpt als je dit weet, want het biedt waardevolle aangrijpingspunten om de pijn te verminderen of zelfs helemaal te laten verdwijnen. Want ja, ook dat is mogelijk.

 

Drs. Ronald Kan, fysiotherapeut

Heliomare revalidatie

Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.">Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Whiplash. Kortsluiting in de hersenen veroorzaakt chronische pijn

Kortsluiting in de hersenen veroorzaakt
chronische pijn (04/03/2013)


Whiplash de Baas heeft direct contact met Liesbeth Daenen en Prof. Dr. Jo Nijs van http://www.paininmotion.be/ Behandelaars van adviesraad Whiplash de Baas bezoeken in september ook een workshop, http://www.whiplashdebaas.nl/agenda/414-whiplashbehandeling-bijscholing-voor-therapeuten Lees hieronder een artikel van Liesbeth Daenen:

Lees meer: Whiplash. Kortsluiting in de hersenen veroorzaakt chronische pijn

Omgaan met gedragsverandering na hersenletsel

Omgaan met gedragsverandering na hersenletsel

In de basiscursus van AXON leertrajecten worden gedragsveranderingen geanalyseerd aan de hand van de gedragscirkel. Mensen met hersenletsel zelf, maar ook mensen in hun directe omgeving lopen tegen zaken aan

waar ze zonder hulp niet uitkomen.

Lees meer: Omgaan met gedragsverandering na hersenletsel